TƯ DUY THIẾT KẾ
Bài viết thực hiện bởi Anh Trâm
Ngày đăng 20/09/2023
Share

Định nghĩa mới nhất về tư duy thiết kế và tuyển tập những nội dung và văn bản khoa học về chủ đề đó

Tư duy thiết kế là gì?

Tư duy thiết kế là một quá trình tư duy phi tuyến tính hướng tới việc thấu hiểu người dùng, thách thức những định kiến, tái định nghĩa những vấn đề và tạo lập những giải pháp sáng tạo cho nguyên mẫu và thử nghiệm. Phương pháp này bao gồm 5 giai đoạn: Thấu hiểu, Định nghĩa, Lên ý tưởng, Làm nguyên mẫu và Thử nghiệm và phương pháp hữu ích nhất khi bạn muốn giải quyết những vấn đề mù mờ, chưa rõ ràng.

Tác giả/Người nắm giữ bản quyền: Teo Yu Siang và Hiệp hội Thiết kế Tương tác. Giấy phép bản quyền số: CC BY-NC-SA 3.0
Tác giả/Người nắm giữ bản quyền: Teo Yu Siang và Hiệp hội Thiết kế Tương tác. Giấy phép bản quyền số: CC BY-NC-SA 3.0

Vì sao tư duy thiết kế lại quan trọng như vậy trong thế giới ngày nay?

Qua những thập kỉ gần đây, ngày càng quan trọng và bức thiết cần phải phát triển và gọt dũa những kĩ năng cho phép chúng ta thấu hiểu và hành động trước những thay đổi nhanh chóng của môi trường và hành vi của chúng ta. Thế giới đã trở nên “mở” hơn, được kết nối tốt hơn và ngày càng trở nên phức tạp hơn, và tư duy thiết kế mang lại những phương thức để chiến đấu với tất cả những thay đổi này theo một cách lấy con người làm trung tâm hơn.

Những đội thiết kế sử dụng tư duy thiết kế để giải quyết những vấn đề mù mờ và chưa rõ ràng (hoặc là những vấn đề chưa sáng tỏ hoặc có hại) bởi quá trình này tái định hình những vấn đề đó theo những cách lấy con người làm trung tâm, và cho phép những nhà thiết kế tập trung vào những điều quan trọng nhất đối với người dùng. Tư duy thiết kế mang đến cho chúng ta một phương thức tư duy đột phá mới và cũng đào sâu hơn vào giải quyết vấn đề. Nó giúp những nhà thiết kế thực hiện bước nghiên cứu phù hợp hơn, tạo ra những nguyên mẫu và thử nghiệm những sản phẩm và dịch vụ để phát hiện những cách để đáp ứng nhu cầu của người dùng,

Qúa trình tư duy thiết kế trở nên ngày càng phổ biến trong những thập niên gần đây bởi nó là chìa khóa thành công cho nhiều tổ chức lớn, có quy mô toàn cầu – những công ty như Google, Apple và Airbnb đã chứng minh phương pháp này có những hiệu quả đáng ngạc nhiên. Phương pháp tư duy đột phá này hiện tại được giảng dạy tại những trường đại học hàng đầu khắp nơi trên thế giới và được khuyến khích ở mọi cấp độ của kinh doanh.

Tư duy thiết kế cải thiện thế giới quanh ta mỗi ngày bởi khả năng của nó trong việc tạo ra những giải pháp đột phá theo cách sáng tạo và riêng biệt. Tư duy thiết kế nhiều hơn là một quá trình, nó mở ra một con đường tư duy hoàn toàn mới và mang lại một bộ sưu tập những phương pháp trên tay giúo bạn áp dụng cách nghĩ mới này.

Trong phần trình bày TED talk năm 2009, nhà tiên phong về tư duy thiết kế Tim Brown thảo luận về giá trị của tư duy thiết kế đối với việc giải quyết những thách thức rất phức tạp.

5 giai đoạn của tư duy thiết kế

Viện thiết kế Hasso Plattner thuộc Đại học Stanford, thường được biết đến như là d.school, miêu tả tư duy thiết kế như là một quá trình gồm 5 bước. Điều quan trọng là cần lưu ý rằng những giai đoạn này không nhất thiết phải thực hiện tuần tự và nhà thiết kế thường có thể thực hiện các giai đoạn song song với nhau, không theo thứ tự trên và lặp đi lặp lại chúng.

Nhiều giai đoạn của quá trình tư duy thiết kế nên được hiểu như là những chế độ khác nhau đóng góp vào thành công của toàn thể dự án, hơn là những bước tuần tự. Mục tiêu cuối cùng là để dẫn ra một sự thấu hiểu về sản phẩm và người dùng càng sâu sắc càng tốt.

Tác giả/Người nắm giữ bản quyền: Teo Yu Siang và Hiệp hội Thiết kế Tương tác. Giấy phép bản quyền số: CC BY-NC-SA 3.0
Tác giả/Người nắm giữ bản quyền: Teo Yu Siang và Hiệp hội Thiết kế Tương tác. Giấy phép bản quyền số: CC BY-NC-SA 3.0
  1. Giai đoạn 1: Thấu hiểu – Nghiên cứu nhu cầu người dùng của bạn

Giai đoạn đầu tiên của quá trình tư duy thiết kế cho phép bạn có được sự hiểu biết về vấn đề bạn đang cố gắng giải quyết, thường là thông qua nghiên cứu người dùng. Sự cảm thông là cực kì quan trọng đối với một quá trình thiết kế lấy con người làm trung tâm như tư duy thiết kế bởi nó cho phép bạn gạt những định kiến của mình về thế giới ra một bên và có được những kiến thức thực tế về người dùng và nhu cầu của họ.

  1. Giai đoạn 2: Định nghĩa – Khẳng định những nhu cầu và vấn đề của khách hàng

Ở giai đoạn Định nghĩa, bạn tích lũy những thông tin tìm hiểu và thu thập được ở giai đoạn Thấu hiểu. Bạn phân tích những quan sát của mình và tổng hợp chúng để định nghĩa những vấn đề cốt lõi bạn và đội của bạn đã xác định từ trước tới giờ. Bạn nên luôn luôn cố gắng định nghĩa vấn đề theo cách lấy con người làm trung tâm khi thực hiện điều đó.

  1. Giai đoạn 3: Lên ý tưởng – Thách thức những định kiến và tạo ra những ý tưởng

Các nhà thiết kế sẵn sàng đưa ra những ý tưởng khi họ đi tới giai đoạn thứ ba của tư duy thiết kế. Nền tảng kiến thức vững chắc từ hai giai đoạn đầu tiên đồng nghĩa với việc bạn có thể bắt đầu “suy nghĩ đột phá”, tìm kiếm những cách khác đi để nhìn nhận vấn đề và xác định những giải pháp sáng tạo cho vấn đề của dự án.

  1. Giai đoạn 4: Làm nguyên mẫu – Bắt đầu tạo ra những giải pháp thực thụ

Đây là một giai đoạn thực nghiệm, và mục đích là tìm ra giải pháp tốt nhất có thể cho từng vấn đề được xác định từ ba giai đoạn đầu tiên. Đội ngũ thiết kế sẽ đưa ra một số phiên bản thu nhỏ rẻ tiền hơn của sản phẩm (hoặc những tính năng cụ thể được tìm thấy trong sản phẩm) để khảo sát những giải pháp được tạo ra trong những giai đoạn trước đó.

  1. Giai đoạn 5: Thử nghiệm

Các nhà thiết kế hoặc nhà đánh giá thử nghiệm một cách kĩ lưỡng và khắc nghiệt sản phẩm hoàn chỉnh sử dụng những giải pháp tốt nhất được nhận diện ở giai đoạn nguyên mẫu. Đây là giai đoạn cuối cùng cho hình mẫu nhưng, với một quá trình lặp đi lặp lại như tư duy thiết kế, những kết quả có được thường được dùng để tái định nghĩa một hoặc nhiều hơn những vấn đề khác. Những nhà thiết kế sau đó có thể lựa chọn việc quay lại những giai đoạn trước đó của quá trình để có những thay đổi, chỉnh sửa và gọt dũa để thu được những giải pháp mới toàn diện hơn.

Khởi nguồn của tư duy thiết kế

Cả cuộc cách mạng công nghiệp và cuộc chiến tranh thế giới thứ 2 đều đẩy thứ chúng ta gọi là công nghệ đến giới hạn tận cùng tốt nhất có thể. Những kĩ sư, kiến trúc sư và nhà thiết kế công nghiệp – cũng như các nhà khoa học nhận thức – khi đó đã bắt đầu tập trung vào cách giải quyết vấn đề công cộng, thôi thúc bởi những thay đổi đáng kể về mặt xã hội xảy ra vào thời đó. Tư duy thiết kế đã xuất hiện và nổi lên từ sự hỗn loạn của thế giới những năm 1950 và 1960 như thế.

Nhà khoa học nhận thức từng nhận giải Nobel danh giá Herbert A. Simon là người đầu tiên đề cập tới khái niệm “tư duy thiết kế” trong cuốn sách xuất bản năm 1969 của ông có tiêu đề The Sciences of the Artificial. Ông ấy đã tiếp tục cống hiến nhiều ý tưởng trong suốt những năm 1970 mà hiện tại được coi là những nguyên lý cơ bản của tư duy thiết kế.

Từ những năm 1970 trở về sau, tư duy thiết kế đã bắt đầu kết hợp những nhu cầu con người, công nghệ và chiến lược của nhân loại và đã phát triển nhanh chóng trong những thập kỉ tiếp theo để trở thành phương pháp sáng tạo hàng đầu như ngày hôm nay. Tư duy thiết kế tiếp tục có được vị thế trong nhiều ngành công nghiệp khác nhau và vẫn được khám phá và cải thiện bởi những người tiên phong của lĩnh vực.

Tìm hiểu thêm về tư duy thiết kế

Bộ công cụ của hãng tư vấn thiết kế IDEO là một kho tàng tuyệt vời về những công cụ và nghiên cứu trường hợp của tư duy thiết kế: https://www.designkit.org/

Để cập nhật với những bước tiến mới nhất của tư duy thiết kế, hãy theo dõi trang blog của Tim Brown – người tiên phong của tư duy thiết kế: https://designthinking.ideo.com/

Để học cách tích hợp tư duy thiết kế vào công việc hàng ngày của mình, bạn có thể tìm đọc những bài viết khác của chúng tôi về tư duy thiết kế.

Nguồn: https://www.interaction-design.org/

Tham khảo khoá học sắp khai giảng và ưu đãi mới nhất! Lịch học Đăng ký ngay